SIÊU ÂM THAI NHIỀU CÓ NGUY HIỂM KHÔNG?

Hỏi:

“Chào bác sĩ, em hiện đang mang thai ở tuần thứ 12. Vì là con đầu lòng nên vợ chồng em rất nôn nóng, cứ cách khoảng 2 – 3 tuần là em lại đi siêu âm một lần để xem con lớn thế nào. Tuy nhiên, mẹ chồng em bảo siêu âm nhiều quá sẽ bị nhiễm tia xạ, vừa hại mẹ lại vừa dễ làm con bị dị tật hoặc chậm phát triển. Em đang rất lo lắng không biết siêu âm thai nhiều có nguy hiểm không? Và trong cả thai kỳ thì đi siêu âm bao nhiêu lần là đủ, an toàn thưa bác sĩ?”

(Nguyễn Thảo M., 28 tuổi, Hà Nội)

Bác sĩ trả lời:

Chào bạn Thảo M., cảm ơn bạn đã gửi một câu hỏi rất hay và cũng là thắc mắc chung của đại đa số các mẹ bầu khi lần đầu làm mẹ.

Đầu tiên, tôi xin khẳng định để bạn hoàn toàn yên tâm: Siêu âm thai KHÔNG sử dụng tia X (X-quang) như chụp phim thông thường, nên không có nguy cơ nhiễm xạ cho thai nhi.

Siêu âm thai là kỹ thuật sử dụng sóng âm tần số cao để tạo ra hình ảnh của thai nhi trong bụng mẹ. Đây là phương pháp không xâm lấn, được áp dụng rộng rãi nhằm:

• Theo dõi sự phát triển của thai nhi
• Xác định tuổi thai
• Kiểm tra tim thai
• Phát hiện dị tật bẩm sinh
• Theo dõi nước ối, nhau thai
• Đánh giá sức khỏe mẹ và bé trong thai kỳ

Hiện nay có nhiều hình thức siêu âm như:

• Siêu âm 2D
• Siêu âm 3D
• Siêu âm 4D
• Siêu âm Doppler màu

Mỗi loại sẽ được chỉ định phù hợp tùy từng giai đoạn thai kỳ.

Siêu âm thai nhiều có nguy hiểm không?

Theo các chuyên gia sản khoa, siêu âm thai đúng chỉ định y khoa KHÔNG gây nguy hiểm cho mẹ và bé.

Cho đến nay, chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh siêu âm thai gây dị tật, ảnh hưởng trí não hay làm chậm phát triển thai nhi nếu thực hiện đúng kỹ thuật và thời gian phù hợp.

Siêu âm sử dụng sóng âm, hoàn toàn khác với tia X nên không gây nhiễm xạ cho thai nhi.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa mẹ bầu nên lạm dụng siêu âm quá nhiều lần chỉ để xem hình em bé hoặc kiểm tra theo tâm lý lo lắng.

Vì sao không nên siêu âm thai quá nhiều?

Dù được đánh giá là an toàn, nhưng việc siêu âm quá dày đặc, không cần thiết vẫn không được khuyến khích vì:

• Gây tâm lý phụ thuộc: Nhiều mẹ bầu chỉ cần thấy thai máy ít hoặc cơ thể thay đổi nhẹ đã đi siêu âm liên tục. Điều này dễ tạo tâm lý căng thẳng, lo âu kéo dài trong thai kỳ.
• Tốn kém chi phí: Siêu âm nhiều lần ngoài chỉ định sẽ làm tăng chi phí khám thai không cần thiết.
• Có thể ảnh hưởng nhẹ nếu thực hiện quá lâu: Một số nghiên cứu cho thấy nếu siêu âm trong thời gian quá dài liên tục có thể làm tăng nhiệt cục bộ ở mô. Dù chưa có bằng chứng gây hại rõ ràng nhưng bác sĩ vẫn khuyến cáo chỉ nên siêu âm khi cần thiết.

Mẹ bầu nên siêu âm bao nhiêu lần trong thai kỳ?

Thông thường, thai phụ nên thực hiện tối thiểu 3 – 5 mốc siêu âm quan trọng:

✅ Tuần 5 – 8: Xác định thai vào tử cung

Giúp kiểm tra:

• Có tim thai hay chưa
• Thai nằm đúng vị trí không
• Xác định tuổi thai ban đầu

✅ Tuần 11 – 13 tuần 6 ngày: Đo độ mờ da gáy

Đây là mốc cực kỳ quan trọng để:

• Sàng lọc nguy cơ hội chứng Down
• Phát hiện bất thường nhiễm sắc thể

✅ Tuần 18 – 22: Siêu âm hình thái thai nhi

Bác sĩ sẽ kiểm tra:

• Não bộ
• Tim
• Tay chân
• Cột sống
• Nội tạng thai nhi

Đây được xem là mốc vàng phát hiện dị tật bẩm sinh.

✅ Tuần 28 – 32: Theo dõi tăng trưởng thai

Kiểm tra:

• Cân nặng thai nhi
• Dây rốn
• Nước ối
• Ngôi thai

✅ Gần ngày sinh

Giúp bác sĩ đánh giá:

• Thai thuận hay ngược
• Dự đoán cân nặng
• Khả năng sinh thường hay sinh mổ

Ngoài các mốc trên, bác sĩ có thể chỉ định siêu âm thêm nếu mẹ thuộc nhóm thai kỳ nguy cơ cao.

Những trường hợp cần siêu âm thai nhiều hơn bình thường

Một số mẹ bầu cần được theo dõi sát hơn như:

• Mang thai đôi, thai ba
• Tiểu đường thai kỳ
• Cao huyết áp
• Tiền sản giật
• Thai chậm phát triển
• Ra máu âm đạo
• Ít thai máy
• Có tiền sử sảy thai hoặc sinh non

Trong các trường hợp này, việc siêu âm nhiều lần là cần thiết để đảm bảo an toàn cho thai nhi.

Siêu âm 4D nhiều có ảnh hưởng đến thai nhi không?

Siêu âm 4D giúp quan sát hình ảnh em bé chân thực hơn nên được nhiều mẹ yêu thích. Tuy nhiên, các chuyên gia khuyến cáo không nên lạm dụng chỉ để xem mặt con nhiều lần.

Việc siêu âm 4D cần thực hiện:

• Đúng chỉ định
• Đúng thời điểm
• Tại cơ sở y tế uy tín

Mẹ không nên tự ý siêu âm liên tục tại các cơ sở thương mại không chuyên khoa.

Làm sao để siêu âm thai an toàn?

Để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé, mẹ bầu nên:

• Khám thai đúng lịch hẹn
• Siêu âm theo chỉ định bác sĩ
• Chọn bệnh viện, phòng khám uy tín
• Không lạm dụng siêu âm chỉ để chụp hình thai nhi
• Giữ tâm lý thoải mái trong thai kỳ.

Siêu âm thai là phương pháp quan trọng giúp theo dõi sức khỏe mẹ và bé trong suốt thai kỳ. Tuy nhiên, mẹ bầu không nên quá lạm dụng vì lo lắng hoặc tò mò. Điều quan trọng nhất vẫn là khám thai định kỳ, ăn uống khoa học và giữ tinh thần thoải mái để thai nhi phát triển khỏe mạnh.

Nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong thai kỳ, mẹ nên liên hệ bác sĩ để được tư vấn và theo dõi kịp thời.